Dinsdag 25 november 2008 - Op Weg naar Duurzaam Bouwen

Met 33 deelnemers reisde de tweede Kyototour op deze ijzige novemberdag uit vanuit Leuven. In de voor middag stond het bezoek aan eenwoonproject te Westerlo en een ontmoetingscentrum te Peer op het programma. Beide projecten hebben niet alleen aandacht voor rationeel energiegebruik, duurzame energiebronnen, rationeel water- en materialengebruik, maar houden ook rekening met gegevens aspecten en sociale factoren. In de na middag lag het accent op duurzame bouwgronden en op afkoppeling van hemelwater.

Tijdens deze studiereis werd niet alleen de rol van de gemeenten toegelicht, ook werd er voldoende tijd gemaakt om knelpunten bij de realisatie, de eventuele burgerparticipatie, de technische kant en de uitstraling van de projecten uiteen te zetten. Tevens werd er aandacht besteed aan hoe gemeenten deze projecten kunnen kaderen in de uitwerking van de samenwerkingsovereenkomst 2008-2013.

Sint-Antoniuspleintje te Westerlo

Het project Sint-Antoniuspleintje is met zijn 13 huurwoningen dankzij subsidies van de overheid uitgegroeid tot een duurzaam demonstratieproject. In dit project ging de nodige aandacht naar maatregelen om het energieverbruik zo laag mogelijk te houden en werd gebruik gemaakt van duurzame energiebronnen zoals zonneboilers, een warmtepomp, asfaltcollectoren en fotovoltaïsche zonnepanelen (zowel kristallijn als amorf silicium).

In de 13 woningen is niet enkel aandacht besteed aan rationeel energieverbruik en duurzame energiebronnen, ook materiaal- en watergebruik waren belangrijke aandachtspunten. Zo werd gebruik gemaakt van recuperatiestenen, FSC-gelabeld hout, kalkzandsteen en natuurlijke verven, werd een groot aantal waterbesparende maatregelen getroffen en wordt hemelwater gebruikt voor toiletspoeling en wasmachine.

Het Sint-Antoniuspleintje is bovendien een inbreidingsproject datop haar beurt bijdraagt tot duurzame stedenbouw in de dorpskern. Vervallen panden en braakliggend terrein werden samen gevormd tot een nieuw geheel waarbij de bestaande infrastructuur en voorzieningen worden geïntegreerd in het project.

Alvorens het project te bezoeken werd het voorgesteld aan de hand van een korte dvd-projectie. NathalieVerbeek en Luc Stijnen van de Zonnige Kempen verzorgden een boeiende rondleiding.

Geen presentatie beschikbaar

Het ontmoetingscentrum te Kleine-Brogel is sinds de jaren ’40-’50 eigendom van de stad Peer en had in de loop der tijden verschillende functies waaronder feestzaal, gemeentehuis, postkantoor, bibliotheek,… Enkele jaren geleden besliste het stadsbestuur om het gebouw te renoveren en gedeeltelijk uit te breiden. De werken startten in het voorjaar van 2006 en werden afgerond in het najaar van 2008. Enkele ruimten waaronder een vergaderlokaal en een cafégedeelte werden intussen gerenoveerd. De uitbreidingswerken betreffen een nieuw gebouwd deel waarin het sanitair, de hoofdinkom, de dienstingang, een zaal met podium en tooginstallatie en een uitbreiding van de keuken werden ondergebracht.

Het resultaat is een laag-energiegebouw in houtskelet met aandacht voor hernieuwbare energie en duurzaam watergebruik. Zo wordt gebruik gemaakt van lagetemperatuurverwarming (vloerverwarming) en is er een zonneboilerinstallatie en een ventilatiesysteem aanwezig met warmterecuperatie. Het hemelwater wordt gebufferd door het aanwezige groendak en wordt verder hergebruikt (installaties van 3x 10.000L)voordat het infiltreert in de bodem.

Ook bij de keuze van de bouwmaterialen werd rekening gehouden met een minimale impact op het milieu en de menselijke gezondheid. Zo werd gebruik gemaakt van kalkzandstenen, houten gevelbekledingen, houtvezelplaten, natuurgipsplaten, natuurverven, keramische vloertegels,… Alle timmer- en schrijnwerkershout draagt bovendien het FSC- of PEFC-label en is dus afkomstig uit duurzaam beheerde bossen.

Tot slot gebeurde de inplanting van het gebouw doordacht door rekening te houden met omgevingsaspecten en de sociale functie (de pleinfunctie werd volledig behouden).

Schepen voor Leefmilieu Vanhees van de stad Peer stak af met een uiteenzetting van de maatregelen die de stad Peer neemt bij renovatie en nieuwbouw binnen de eigen diensten. Verder lichtte de schepen toe wat de rol en de aanpak van het stadsbestuur waren bijde renovatie van het ontmoetingscentrum en wat de knelpunten en aandachtspunten waren. Vervolgens verzorgde architecte Lieve Van Hoef de rondleiding in het ontmoetingscentrum met aandacht voor de gebruikte materialen.

Download de presentatie Peer

Dorpheide IV te Diepenbeek

Sinds 2007 verkocht de gemeente Diepenbeek een tiental ‘duurzame bouwgronden’ aan particulieren. De bouwgronden maken deeluit van de duurzame verkaveling ‘Dorpheide IV’ met 45 percelen. De overige kavels wenst de gemeente nog te verkopen aan geïnteresseerden.

Bij de verkaveling van deze gronden werd rekening gehouden met een aantal duurzame aspecten. In de eerste plaats werd bij de inrichting aandacht besteed aan een optimale oriëntatie van de woningen en een gemeenschappelijke groenzone. Daarnaast bevatten de verkoopsvoorwaarden enkele duurzame maatregelen. Zo mocht het E-peil oorspronkelijk maximaal 75bedragen, in een volgende fase werd het maximale E-peil verlaagd tot 60.

Verder wordt in de bouwvoorschriften opgelegd dat de toiletten en minstens één andere kraan gebruik moeten maken van hemelwater en zijn enkel groene tuinafsluitingen toegestaan. Daarnaast moeten hoogstammige bomen en houtwallen behouden blijven en is verharding enkel toegestaan indien deze waterdoorlatend is.

De gemeente voorziet extra begeleiding van de bouwheer door het aanbieden van bouwavonden en planadvies.

Duurzaamheidsambtenaa rLeen Frenssen van de gemeente Diepenbeek gaf een blik achter de schermen meteen uiteenzetting over de rol en de aanpak van de gemeente. Vervolgens brachten we onder begeleiding van Freddy Lambrichts, hoofd van de milieudienst, eenbezoek aan de betreffende gronden en panden.

Download de presentatie Diepenbeek

Afkoppelingsproject teSint-Truiden en vergelijking met andere afkoppelingsprojecten

In de jaren negentig startten het Stadsbestuur en de Watering van Sint-Truiden een waterbeheerproject op in de vallei van de Melsterbeek te Ordingen. De beek werder ter hoogte van de woonwijk Kasteelzicht ‘bevrijd’ en een langsgracht vangt sindsdien het hemelwater van de aangrenzende woonwijk op. Deze gracht mondt uit in een afgesloten retentiepoel, zodat het water terug kan infiltreren naar de grondwatertafel. Dit project werd vergeleken met enkele andere afkoppelingsprojecten.

Karel Van Daele van de Interbestuurlijke Samenwerking ‘Land & Water’ begeleidde de deelnemers tegen het inzetten van de avond naar het ‘Bevrijd de beek-project te Sint-Truiden.

Marc Matthijs, hoofd van de technische dienst van Sint-Truiden, besprak het aangepast premiestelsel en de mogelijkheid een beroep te doen op een afkoppelingsdeskundige voor inwoners in het gebied rond de Velmerlaan dat in het verleden geteisterd werd door wateroverlast.

Tessa Van den Schoor, milieuambtenaar van de stad Geel, gaf een toelichting van de aanpak en de ervaringen van het project Mosselgoren te Geel waarin 160 woningen werden afgekoppeld.

Tot slot gaf Karel Rausch, milieuambtenaar van de gemeente Bierbeek, een toelichting bij de ervaringen met het afkoppelingsproject Sint-Martinusberg.

Download de presentatie Sint-Truiden

Download de presentatie Geel

Download de presentatie Bierbeek

Tijdens de busrit gaf Erik Rombaut een toelichting over wat ecologische stedenbouw inhoudt en hoe het ideaal model eruit ziet.